Turystyczna Białowieża — cz. 1

Białowieża

Białowieża

Chcę Was trochę sprowokować tytułem, ponieważ niemal każdy kto odwiedza Białowieżę i oko­lice, “zal­icza” kil­ka typowych miejsc. Miejs­ca te lub sposób dostępu do nich czy zwiedza­nia zostały przy­go­towane właśnie dla ruchu turysty­cznego. Zwolen­ni­cy prawdzi­wej (nie poka­zowej), dzikiej przy­rody zwyk­le szuka­ją atrakcji poza Białowieżą. Bo prze­cież niemal każdy wie, że przy pier­wszych przym­rozkach na rykowisko trze­ba pojechać co najm­niej kil­ka kilo­metrów za mias­to, a żubra moż­na spotkać na przykład w okoli­cach Teremisek 🙂


Statysty­ki pokazu­ją, że 42,2% odwiedza­ją­cych przy­jeżdża na te tere­ny w celach wypoczynkowych, a kole­jne 16,2% szu­ka w Białowieży rozry­w­ki. Jeśli zatem wypad do Białowieży chce­cie potrak­tować turysty­cznie, chce­cie cho­ci­aż trochę “liznąć” puszczy pier­wot­nej i dzikiej przy­rody, to łat­wo tra­fi­cie na kil­ka miejsc które warto zobaczyć. Z pewnoś­cią moż­na do nich zal­iczyć: rez­er­wat ścisły Białowieskiego Parku Nar­o­dowego, Rez­er­wat Poka­zowy Żubrów oraz Muzeum Przy­rod­nic­zo-Leśne. W samej Białowieży jest również kil­ka miejsc intere­su­ją­cych pod wzglę­dem his­to­rycznym, jak np. zabu­dowa­nia wznie­sione za cza­sów cara Alek­san­dra III, cerkiew pw. św. Mikoła­ja Cud­otwór­cy, stara stac­ja kole­jowa Białowieża Towarowa czy zna­j­du­ją­cy się tuż za miastem skansen z drew­ni­aną zabu­dową typową dla starego Pod­la­sia.


Białowieża

Białowieża

Rezerwat Pokazowy Żubrów

Zacznę od rez­er­watu, ponieważ zna­j­du­je się on przy trasie Hajnówka-Białowieża, czyli zan­im dojedziecie do Białowieży będziecie prze­jeżdżać obok wspom­ni­anego rez­er­watu. Dzisi­aj rez­er­wat jest po pros­tu zwierzyńcem lub jak kto woli małym ogro­dem zoo­log­icznym, gdzie moż­na zobaczyć przed­staw­icieli dzikiej zwierzyny zamieszku­jącej Puszczę Białowieską. Zna­jdziemy tu spory wybieg dla żubrów, ale również wilczą watahę, łosie, sarny, jele­nie, dzi­ki, koni­ki pol­skie a nawet rysia. Cieka­wostką która spotkamy w rez­erwa­cie poka­zowym jest żubroń: krzyżówka żubra z bydłem domowym. Pier­wsze pró­by wyhodowa­nia krzyżów­ki zakońc­zone sukce­sem zostały pod­jęte w 1847 roku przez Leopol­da Wal­ick­iego. W kilka­dziesiąt lat później ponown­ie pod­ję­to prace w ówczes­nym Związku Radzieckim, a po II wojnie świa­towej również w Polsce. Do roku 1976 uzyskano w sum­ie 71 sztuk tej krzyżów­ki. Pewnie mało kto pamię­ta, ale w lat­ach 70-tych PRL-ows­ki rząd zapowiadał, że dzię­ki żubro­niowi zniknie prob­lem zaopa­trzenia w mię­so — chciano wyhodować krzyżówkę, która nie wyma­gała­by budynków gospo­dars­kich i mogła­by żerować na nieużytkach. Rzeczy­wiś­cie uzyskane w wyniku krzyżów­ki okazy były odporne na choro­by i cechowały się szy­bkim przy­rostem masy. Jed­nak tem­pera­ment żubroni zdyskwal­i­fikował je jako zwierzę­ta gospo­darskie. Prace prz­er­wano, a dziś w Polsce żyje raptem kil­ka sztuk pow­stałych w wyniku krzyżów­ki.

Białowieża

Białowieża

Wróćmy jed­nak do żubrów. Rez­er­wat poka­zowy pow­stał w roku 1929 i był pier­wszym krok­iem do resty­tucji niemal wymarłego gatunku. Cho­ci­aż trud­no w to uwierzyć, ale ostat­nie dziko żyjące pop­u­lac­je żubra wymarły na Pod­la­siu w 1919, a na Kaukazie w roku 1927. Przetr­wało jedynie w pry­wat­nych kolekc­jach oraz ogro­dach zoo­log­icznych 39 sztuk żubra białowieskiego oraz 15 sztuk żubra kaukask­iego. Dzię­ki potomkom zwierząt przy­wiezionych pod Białowieżę po wielu próbach udało się odt­worzyć dzisiejszą, dziko żyjącą pop­u­lację. Obec­ny Rez­er­wat Poka­zowy zna­j­du­je się na tere­nie, gdzie w roku 1937 utwor­zono ośrodek resty­tucji tarpana leśnego i jest dzisi­aj obiek­tem o charak­terze turysty­cznym, pokazu­ją­cym jakie zwierzę­ta moż­na spotkać w puszczy i lasach Pod­la­sia. Pamię­ta­jmy jed­nak, że nawet zwierzę­ta żyjące w rez­erwa­cie poka­zowym potrze­bu­ją ciszy i spoko­ju, więc nie hała­su­jmy, nie śmiećmy, nie próbu­jmy prze­chodz­ić za bari­erkę czy dotykać ich lub dokarmi­ać.


Białowieża

Białowieża

Białowieski Park Narodowy

W całym Parku moż­na swo­bod­nie poruszać się pies­zo po wyz­nac­zonych szlakach, a row­erem po trasach rowerowych: zielonej i czarnej. Ostrze­jsze ograniczenia obow­iązu­ją na tere­nie Obrębu Ochron­nego Rez­er­wat: tutaj wstęp możli­wy jest po uiszcze­niu opłaty w kasie BPN oraz w gru­pach do 20 osób pod opieką prze­wod­ni­ka posi­ada­jącego licencję BPN. Ktoś kto nie był w puszczy pier­wot­nej może powiedzieć, że lasów ci u nas dostatek i niby czemu ma iść na spac­er do lasu, z prze­wod­nikiem i jeszcze za to płacić. Nic bardziej myl­nego: puszcza to nie jest taki sobie zwycza­jny las. Przede wszys­tkim już od samego początku czuć potęgę puszczy: tak wyso­kich i potężnych drzew nie zobaczy­cie nigdzie indziej w Polsce. Po drugie, trze­ba pamię­tać, że nasze pol­skie lasy, to mówiąc inaczej gospo­darst­wa leśne prowad­zone przez PGL Lasy Państ­wowe. Jaka jest różni­ca? Pod­sta­wową różnicą jest fakt, że w puszczy rządzi przy­ro­da, a w lasach państ­wowych człowiek. W puszczy nie ma zale­sia­nia, a więc drze­wa ros­ną jak chce natu­ra: gatun­ki są wymieszane, nie podle­ga­ją porząd­kowa­niu i wycince. W puszczy zna­j­du­ją schronie­nie i żyją sobie najnor­mal­niej w świecie owady uznawane w LP za szkod­ni­ki. Reg­u­lac­ja ich licz­by dokonu­je się w sposób nat­u­ral­ny, bo prze­cież są one poży­wie­niem płazów i ptaków. Nie ma zatem ani oprysków, ani uzdat­ni­a­nia gle­by — żad­nej chemii! Przez to, że drze­wa są wyższe (bo są starsze) niż w lasach, w puszczy panu­je półm­rok i znacznie wyższa wilgo­t­ność. Jak drze­wo się przewró­ci ze staroś­ci lub z jakiegokol­wiek innego powodu — tak zosta­je i nikt w to nie ingeru­je. Próch­niejące drewno będzie odży­wką dla mchów, porostów czy grzy­bów albo też siedliskiem czy schronie­niem tego co bie­ga czy pełza po puszczy. Unika­towy charak­ter puszczy potwierdza fakt wpisa­nia w 1979r. Obrębu Ochrony Ścisłej BPN na prestiżową Listę Świa­towego Dziedz­ict­wa Kul­tur­owego UNESCO.

Wędrówka z prze­wod­nikiem, mimo iż tylko po wyz­nac­zonym szlaku i wg rygo­rysty­cznego pro­gra­mu,  pozwala jed­nak poczuć co oznacza ter­min “puszcza pier­wot­na”. I pamię­ta­jmy: to ostat­nia taka puszcza w Europie.


Białowieża

Białowieża

Pałac Aleksandra III

Według przekazów i zapisków oraz znalezisk arche­o­log­icznych, już od XVIw. Białowieża cieszyła się powodze­niem u pol­s­kich wład­ców: tu praw­dopodob­nie polowali Zyg­munt August i Ste­fan Bato­ry. Wazowie wybu­dowali tu dwór myśli­ws­ki, w którym w cza­sie polowań zatrzymy­wali się Władysław IV Waza i Jan Kaz­imierz Waza. Dwór praw­dopodob­nie został zniszc­zony i spalony w lat­ach pięćdziesią­tych XVI­Iw. w cza­sie wojny pol­sko-moskiewskiej.

Niemal w tym samym miejs­cu kilka­dziesiąt lat później zosta­je wznie­siony nowy dwór, który z kolei goś­cił Augus­ta III Sasa i Stanisława Augus­ta Poni­a­towskiego. Dwór, w między­cza­sie rozbu­dowany przez bratan­ka Stanisława Augus­ta, oparł się wojnie i prze­marszowi wojsk napoleońs­kich w 1812r. Został jed­nak zniszc­zony w cza­sie pow­sta­nia listopad­owego w 1831r.

Na miejs­cu rezy­dencji pol­s­kich królów i książąt car Alek­sander III w roku 1889 nakazał budowę let­niej rezy­dencji. Budowa trwała kil­ka kole­jnych lat, a w roku 1885 na ter­e­nach wokół pałacu założono park z jeziorka­mi i oczka­mi wod­ny­mi, który przetr­wał do dnia dzisiejszego. W tym samym okre­sie do Białowieży doprowad­zony został szlak kole­jowy oraz wybu­dowano dwie stac­je kole­jowe: Białowieża Pałac i Białowieża Towarowa. Dru­ga ze stacji zachowała się do dziś, a w budynku dwor­cowym zna­j­du­je się sty­lowa Restau­rac­ja Cars­ka ser­wu­ją­ca kuch­nię rosyjską i białoruską. Pałac cara Alek­san­dra spłonął w cza­sie walk w 1944r, a 12 lat później rozpoczę­to rozbiórkę pozostałoś­ci po pożarze. Obec­nie moż­na jedynie podzi­wiać frag­men­ty zabu­dowań z tamtej epo­ki. W miejs­cu gdzie stał cars­ki pałac wybu­dowano nowy budynek w którym mieś­ci się dyrekc­ja BPN, muzeum, restau­rac­ja i hotel.

Tagi , , , , , .Dodaj do zakładek Link.